Een belangrijk onderwerp wat komt kijken bij wintersporten. Iedere wintersporter moet goed beseffen dat lawines gevaarlijk zijn en vaak onverwachts gebeuren. Hier kun je enige informatie lezen over hoe een lawine ontstaat en wanneer de meeste lawines plaats vinden. Wat voor methodes hanteren de lokale mensen om lawines te voorkomen. Wat kun je zelf doen om lawines te voorkomen en wat als je in een lawine komt of als er iemand anders onder een lawine is bedolven.

Algemeen
 

Ieder jaar komen alleen al in de Alpen 100-150 mensen om door lawines. Veel van deze mensen waren off-piste aan het snowboarden of aan het skiën. Wanneer jij ook off-piste bezig bent, is het een goed idee om het volgende eens goed te lezen. Maar ook wanneer je alleen maar op de pistes bent, is het aan te bevelen deze informatie te lezen, want ook op de piste kun je met lawines te maken krijgen.

Een lawine is een massa sneeuw die van een berghelling omlaag komt razen. Dat gaat erg hard, soms wel met snelheden van meer dan 200 km per uur! De combinatie van snelheid en massa levert dan ook een vernietigende kracht op die stukken bos en dorpen van de aarde kan wegvagen. Ook kleine lawines kunnen erg gevaarlijk zijn voor de wintersporter. Ook zo'n "kleine" hoeveelheid sneeuw heeft al een behoorlijke massa en kan, zelfs als het nog niet snel beweegt, een wintersporter ondersteboven gooien of meesleuren.

Ontstaan van lawinegevaar

Lawines zijn een zeer groot gevaar op de pistes en ook buiten de pistes. Lawines eisen per jaar vele slachtoffers en vele lawines zijn vaak veroorzaakt door de mens zelf. Voor een veiligere wintersportvakantie is het handig om de volgende regels te weten.

• Groter lawinegevaar in hoog gelegen skigebieden. Hier zijn de weersomstandigheden vaak extremer (lage temperaturen, harde wind) en dus ongunstiger.
• Hellingen met een hoek van 30 tot 45 graden, hoe steiler de helling, hoe groter de kans op lawines.
• Veel sneeuwval verhoogt de kans op lawines. Ga daarom nooit op de eerste dag met mooi weer na en periode met veel sneeuwval de bergen in.
• Beginpunt van een lawine: de overgang na een steiler terrein. Een onregelmatige hellingshoek veroorzaakt spanning op het sneeuwdak.
• Lawinegevaar wordt verhoogd door harde wind tijdens een sneeuwbui.
• Hellingen waar niet vaak geskied wordt zijn gevaarlijker dan veel gebruikte hellingen. Laat je hiermee niet leiden door sporen in de sneeuw, maar wel door je gids.
• Schaduwzijden zijn gevaarlijker dan zonzijden. In de schaduw kunnen sneeuwlagen niet het proces van smelten, sublimeren en vastvriezen ondergaan, waardoor het een onsamenhangende massa blijft.
• Ongunstig sneeuwvalverloop tijdens de winter kan de kans op lawines vergroten. Ongunstig is een kleine hoeveelheid sneeuw in het begin van de winter met daarna een lange en koude periode zonder sneeuw. Wanneer er na zo'n periode weer sneeuw valt is het onderliggende laagje sneeuw een glijbaan.
• Lawinegevaar wordt in stand gehouden bij lage temperaturen. Smelten, sublimeren en vastvriezen geeft een stabiel sneeuwdek. Lage temperaturen zorgen ervoor dat verschillende sneeuwlagen niet goed hechten.

Europese lawineschaal

• Niveau 1 - gering: sneeuwbanklawines treden alleen op bij grote belasting van een steile helling (bijvoorbeeld door een grote groep skiërs/boarders). Spontane lawines komen niet of nauwelijks voor.
• Niveau 2 - matig: het sneeuwdek heeft zich op sommige hellingen matig gezet. Welke hellingen staat in het lawinebericht. Grote groepen skiërs/boarders kunnen lawines losmaken. In steil terrein kunnen lawines ook door een individuele skiër/boarder veroorzaakt worden. Kleinere spontane lawines komen voor, vooral in het voorjaar.
• Niveau 3 - fors: het sneeuwdek heeft zich op vele hellingen (lawinebericht!) matig tot slecht gezet. Lawines kunnen door individuen veroorzaakt worden en het is zelfs mogelijk vanaf de voet van de berg een lawine te starten. Grotere spontane lawines komen voor. Bij dit niveau is een uitstekende kennis van offpiste omstandigheden onontbeerlijk. Routekeuze en tactiek zijn van levensbelang.
• Niveau 4 - groot: acuut gevaar. Het sneeuwdek heeft zich op alle hellingen slecht gezet en grote lawines komen spontaan naar beneden. Ga nooit buiten de geprepareerde pistes!
• Niveau 5 - zeer groot: rampzalige toestand. Het skigebied is meestal (grotendeels) gesloten en ook spoorlijnen, wegen en dorpen zijn afgesloten. Soms vindt evacuatie plaats. Blijf thuis!
   

Voorkomen van lawines
 

In veel skigebieden zijn lawinehekken geplaatst om lawines te verminderen. De hekken zorgen ervoor dat de kracht van een lawine afneemt, ze hebben een remmende functie op de sneeuw. Deze lawinehekken zijn een doeltreffende, maar daarnaast ook kostbare beveiligingsmethode. Een andere mogelijkheid om met name dorpen in de bergen te beschermen tegen lawines zijn dijken langs de dorpen aan te leggen. Naast deze bescherming worden er onder extreem veilige situaties, ook lawines veroorzaakt. Op gezette tijden (meestal vroeg in de ochtend vóórdat de liften draaien) worden de

lawines door explosies gecreëerd. Op de lawinegevaarlijke hellingen vinden deze explosies dan plaats. De pistedienst voorkomt zo dat er lawines ontstaan op het moment dat de pistes open zijn en deze gevaar opleveren voor de wintersporter. In de meeste landen gebeurt dit door middel van het afschieten van dynamiet (met een vuurpijl of via een liftsysteem). Met name in Frankrijk werkt men met een buizensysteem onder de grond. Deze buizen komen van een centraal punt in het dal, uit op de bergtoppen. Vanuit dit centrale punt wordt er gas naar de bergtop (helling) gepompt en wordt het daar tot ontploffing gebracht. Door deze explosie ontstaat de lawine die gecontroleerd naar beneden komt. Nadat de pistedienst alles heeft gecontroleerd, zal de piste vrijgegeven worden en is deze weer lawineveilig.

Offpiste?

Wat moet je nou eigenlijk allemaal meenemen als je offpiste gaat? Natuurlijk de bekende lawinepieper en de sonde. Dit zijn 2 van de meest belangrijke dingen die je bij je kan hebben. Een lawinepieper zorgt ervoor dat als jij onder een lawine komt, er een signaal wordt afgegeven. Die kan worden opgepikt door een andere lawine pieper. Heel belangrijk is dat je de lawinepieper op je lichaam draagt en niet in je tas!!
Helaas is zo'n pieper niet op de cm nauwkeurig, daarom zit de sonde in je backpack. De lawinesonde is een soort stok om te zoeken in de directe omgeving waar je een signaal van een lawinepieper krijgt, dit doe je door de sonde om de 5 cm in de sneeuw te prikken.
Ook is het belangrijk om een reddingsdeken mee te nemen, aangezien sneeuw (zoals jullie weten) koud is en het slachtoffer onderkoelt kan raken of dat misschien al is. Ook een lawine schep is heel erg aangeraden om mee te nemen. Als optie hiervoor kan je je board als schep gebruiken. En tot slot niet te vergeten het eerste hulp pakket.

Veiligheidstips:

1) Houd afstand! Ski of board minstens 20 meter achter je voorganger, zodat er niet teveel gewicht op de sneeuw komt. Ski of board dus altijd één voor één naar beneden.
2) Bedenk voordat je aan de afdaling begint een vluchtroute voor het geval dat er een lawine ontstaat.
3) Je weet niet wie de sporen in de sneeuw heeft gemaakt, volg ze daarom niet blindelings.
4) Wanneer je naar iemand wil kijken die achter je board, ga dan niet onderaan een helling staan, maar op een helling ertegenover of ruimschoots ernaast. Zo ben je altijd veilig voor lawines.
5) Wacht tot een groep helemaal beneden is. Anders bestaat het gevaar dat jij bovenaan een lawine veroorzaakt waar die groep onder bedolven kan worden.
6) Sluit je niet zomaar aan bij een gids met zijn groep, hij is niet ingehuurd om op jouw veiligheid te letten.
7) Mocht je in een lawine terecht komen: probeer dan zoveel mogelijk met de sneeuw mee te drijven.
8) Houd anders je armen voor je hoofd zodat je onder de sneeuw meer zuurstofruimte krijgt.

Lawine-informatie

Lawine-informatie in het buitenland

• Bij de pistedienst hebben ze actuele informatie over lawines. Informeer opnieuw bij veranderende weersomstandigheden.
• Bij de plaatselijke VVV is het telefoonnummer te krijgen van de regionale lawine informatie en voorspellingen telefoonlijn.
• Vlaggen bij de lift zijn een indicatie voor lawinegevaar. Een zwart/geel geblokte vlag staat voor lokaal lawinegevaar en een zwarte vlag voor algeheel lawinegevaar. Deze vlaggen worden opgehangen door de liftmaatschappijen die niet altijd even goed overleggen met de pistedienst. Voor de meest betrouwbare informatie kan je het beste naar de pistedienst gaan, die is verantwoordelijk voor de veiligheid in het gebied.
• Ga nooit zonder deskundige berggids off-piste, lawineberichten dekken niet elke off-piste helling.

Algemene lawine-informatie Online

Voor actuele lawine-informatie in de alpenlanden bezoek de volgende sites::

Alpen:	www.slf.ch/laworg/map.html (tip!)
Frankrijk:	www.meteofrance.com
Italië:	zie alpen
Oostenrijk:	www.lawine.at
Zwitserland:	www.slf.ch
Overige:	www.lawinenwarndienst-bayern.de

Tot slot

Lawine gevaar is iets waar je als wintersporter echt rekening mee moet houden, met name als je off-piste gaat. Ga niet zomaar de bergen in, bereid je voor. Informeer goed naar de omstandigheden en neem altijd een gids mee!

Gouden regels (Bron: Skimagazine)

• Wind betekent altijd een verhoging van het lawinegevaar!
• De eerste mooie dag na een periode van neerslag en wind is levensgevaarlijk!
• Lage temperaturen houden lawinegevaar in stand!
• Hoe steiler de helling hoe groter het gevaar!
• De overgang van vlak naar steiler terrein kan altijd het beginpunt van een lawine zijn!
• 63% van de lawines vindt plaatsop hellingen met een ligging tussen noordoost en zuidoost
• Hoe hoger in de bergen, hoe meer lawinegevaar! (vooral boven boomgrens)